Giỏ hàng

Sách giáo khoa

Cùng học để phát triển năng lực

ĐỔI MỚI CÁCH HỌC TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH LỚP 1 VỚI BỘ SGK “CÙNG HỌC ĐỂ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC”

SGK Tiếng Việt 1 trong bộ SGK mới “Cùng học để phát triển năng lực” được biên soạn theo quan điểm phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh. Được đánh giá là đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của chương trình giáo dục phổ thông mới, SGK Tiếng Việt 1 kế thừa nhiều ưu điểm của chương trình hiện hành; đồng thời tiếp thu kinh nghiệm xây dựng nội dung chương trình của các nước có nền giáo dục phát triển. 

 

Học Tiếng Việt theo hướng phát triển năng lực học sinh

Bài giảng Tiếng Việt theo cuốn SGK Tiếng Việt 1 trong bộ sách “Cùng học để phát triển năng lực” tích hợp cả 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và được thiết kế kết hợp giữa thể loại/ kiểu văn bản với các chủ đề khác nhau. Các bài học trong sách bao gồm những văn bản theo chủ điểm nhằm hình thành và phát triển ở học sinh những phẩm chất tốt đẹp với các biểu hiện cụ thể như: tình yêu đối với thiên nhiên, gia đình, quê hương; ý thức đối với cội nguồn; lòng nhân ái; tình yêu cái đẹp, cái thiện, những cảm xúc lành mạnh, tinh thần ham học, yêu lao động; đức tính trung thực và tinh thần trách nhiệm. 

Từng bài học được thiết kế theo hai phần Đọc văn và Làm văn. Thiết kế này hướng tới mục tiêu phát triển năng lực văn học và năng lực ngôn ngữ, năng lực thẩm mĩ và năng lực tư duy của học sinh. Với hai phần Đọc văn và Làm văn, học sinh được phát triển đầy đủ tất cả các năng lực đọc, viết, nói và nghe.

Với định hướng phát triển năng lực học sinh, lấy học sinh làm trung tâm, cuốn SGK Tiếng Việt còn phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh. Điểm khác biệt nổi bật của cuốn sách so với sách giáo khoa hiện hành là việc tổ chức các hoạt động cho học sinh xuyên suốt tiết học. Cuốn sách được thiết kế với những bài học để học sinh tự giác tìm hiểu kiến thức, tự kiểm tra, đánh giá dưới sự hướng dẫn của giáo viên; tăng cường thực hành trải nghiệm của học sinh, vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề đặt ra trong học tập, trong cuộc sống. 

Thay vì chỉ được lắng nghe, ghi nhận kiến thức rồi luyện tập bằng các bài tập có sẵn một cách thụ động, các em giờ đây sẽ được trải qua các hoạt động sáng tạo được chuẩn bị theo quy trình khoa học: Khởi động - Khám phá - Luyện tập - Vận dụng. Hoạt động khởi động giúp học sinh chia sẻ những hiểu biết, kinh nghiệm của các em đã có về những vấn đề được nêu trong bài học mới nhằm giúp các em học dựa trên những điều đã biết; Hoạt động khám phá giúp học sinh tìm và hiểu kiến thức, kĩ năng, thái độ, giá trị mới trong bài học; Hoạt động luyện tập giúp học sinh sử dụng từng phần của kiến thức, kĩ năng, thái độ, giá trị vào giải quyết những vấn đề trong tình huống đơn giản gần với tình huống thực; Hoạt động vận dụng giúp học sinh sử dụng tổng hợp những kiến thức, kĩ năng, thái độ, giá trị vào giải quyết tình huống mới trong học tập và đời sống của chính các em.

 

 

Với mỗi bài học, ngoài những văn bản chính thức còn có những văn bản mở rộng, bên cạnh những hoạt động trên lớp, các em còn được tham gia các hoạt động ngoài giờ. Không gian học tập của học sinh được mở rộng từ lớp học ra trường học, cộng đồng… nhằm giúp các em không chỉ được học trên sách mà còn được học trong thực tế ở nhà trường, gia đình và địa phương. 

Thông qua các hoạt động giao tiếp năng động, đa dạng và gần gũi với đời sống, sử dụng các thiết bị dạy học hiện đại, học sinh không chỉ được phát triển năng lực ngôn ngữ một cách tự nhiên mà còn được rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc cá nhân, kĩ năng làm việc nhóm, tương tác với thầy cô và các bạn trong lớp. Học sinh sẽ được các giáo viên hướng dẫn cụ thể trên hành trình tiếp thu tri thức, tuy nhiên không phải bằng một cách thụ động như trước kia. Các em sẽ đóng vai trò tích cực và chủ động hơn, sẽ được tự mình tìm tòi, khám phá, ghi nhớ và liên hệ kiến thức với các hoạt động thực tiễn hàng ngày. Các giáo viên giờ đây sẽ đóng vai trò người hướng dẫn và đồng hành, tổ chức các hoạt động thú vị giúp học sinh ghi nhớ kiến thức dễ dàng hơn.

Ngoài ra, cuốn sách Tiếng Việt trong bộ sách “Cùng học để phát triển năng lực” còn được trình bày theo tính “đa phương tiện”, kết hợp giữa “kênh” chữ và “kênh” hình một cách đa dạng và chọn lọc, làm tăng hứng thú học văn cho học sinh tiểu học. Những bài học trong cuốn sách không còn là những kiến thức khô khan mà được lồng ghép vào những hoạt động thực tế trong cuộc sống hằng ngày với những hình ảnh ngộ nghĩnh, sinh động, gần gũi với học sinh, khiến cho những tiết học Tiếng Việt trở nên nhẹ nhàng và thú vị hơn.

 

Tiêu chí để lựa chọn ngữ liệu đưa vào sách giáo khoa Tiếng Việt 1

Theo PGS.TS Đỗ Ngọc Thống - Chủ biên Chương trình môn Ngữ văn - Chương trình Ngữ văn mới kế thừa những văn bản hay, tiêu biểu cho các thể loại và kiểu văn bản đã được tuyển chọn trong chương trình hiện hành. Cụ thể, ở tiểu học, nhiều văn bản thơ, văn xuôi (hư cấu và phi hư cấu), văn bản kịch ngắn hay và phù hợp với học sinh tiểu học trong chương trình hiện hành, được tái tuyển vào danh mục ngữ liệu dạy học môn Tiếng Việt trong chương trình mới. Tuy nhiên, vì ở bậc tiểu học, chủ yếu là dạy tiếng bằng bài văn, trích đoạn ngắn, nên ngữ liệu về căn bản là mở (không đặt vấn đề bắt buộc).

 

Đối với môn Ngữ văn, việc lựa chọn ngữ liệu - văn bản để dạy học là hết sức quan trọng. Để đưa vào sách giáo khoa, cần lựa chọn ngữ liệu một cách phong phú, đa dạng để phát huy sự chủ động tích cực của giáo viên, phù hợp với đối tượng học sinh (theo vùng miền: thành phố, nông thôn, vùng sâu, vùng xa; theo loại hình trường lớp: chuyên, không chuyên), phát huy năng lực tự chủ, sáng tạo của người học.

 

 

Những văn bản, tác phẩm được lựa chọn trong cuốn sách Tiếng Việt 1 của bộ sách “Cùng học để phát triển năng lực” đều đảm bảo những yêu cầu về tính tư tưởng của Chương trình giáo dục môn Ngữ văn cũng như các môn Khoa học Xã hội trong nhà trường và đáp ứng những tiêu chí sau:

 

  • Có giá trị cao, đặc sắc về nội dung và nghệ thuật, tiêu biểu về chủ đề, về kiểu văn bản/ thể loại, về ngôn ngữ, kết tinh thành tựu văn học của thời đại, của dân tộc, của nhân loại.

  • Có tính giáo dục cao: giáo dục tư tưởng, tình cảm, thẩm mĩ.

  • Đáp ứng yêu cầu cần đạt về phát triển phẩm chất và năng lực người học - phẩm chất, năng lực chung cũng như phẩm chất năng lực đặc thù của môn Ngữ văn. đặc biệt là các phẩm chất yêu nước, nhân ái, trung thực, trách nhiệm, các năng lực văn học, ngôn ngữ, thẩm mĩ, tư duy (tư duy logic và tư duy hình tượng), năng lực giao tiếp.

  • Phù hợp với tâm lí (nhận thức, tình cảm), lứa tuổi của học sinh 

  • Có khả năng tích hợp trong môn (Văn học, Tiếng Việt, Làm văn), tích hợp liên môn (Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội)

 

Nguồn: 

Hiếu Nguyễn (2019), Môn Ngữ văn trong Chương trình GDPT mới, <https://giaoducthoidai.vn/trao-doi/mon-ngu-van-trong-chuong-trinh-gdpt-moi-3975944-b.html>, xem 20/01/2020

 

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (2019), Giới thiệu bộ SGK: Cùng học để phát triển năng lực, <http://www.nxbgd.vn/bai-viet/sgk-lop-1-moi/gioi-thieu-bo-sgk-cung-hoc-de-phat-trien-nang-luc-8718.htm>, xem 20/01/2020