Giỏ hàng

Sách giáo khoa

Cùng học để phát triển năng lực

TÌM HIỂU VỀ NĂNG KHIẾU BẨM SINH CỦA TRẺ

Năng khiếu bẩm sinh của trẻ nếu phát hiện càng muộn sẽ càng bị mai một, thậm chí trở về số “0” nếu không được bồi dưỡng kịp thời. Đó là quy luật giảm dần mà khoa học đã chứng minh. 

Năng khiếu bẩm sinh là gì?

Có rất nhiều trường hợp phụ huynh bị nhầm lẫn về khái niệm năng khiếu thiên bẩm của trẻ. Từ đó dẫn đến hệ lụy ép buộc, phát triển sai hướng, ảnh hưởng sâu sắc tới tâm lý cá nhân. 

Dưới dây là một số cách hiểu cơ bản của các nhà nghiên cứu chuyên sâu 

Khái niệm năng khiếu bẩm sinh: Năng khiếu là tập hợp những tư chất bẩm sinh, nét đặc trưng và tính chất đặc thù làm tiền đề bẩm sinh cho năng lực. Năng khiếu là năng lực còn tiềm tàng về một hoạt động nào đó nhưng chưa bộc lộ ở thành tích cao vì chưa qua tập dượt, rèn luyện nên còn thiếu hiểu biết và chưa thành thạo trong lĩnh vực hoạt động đó. Theo tâm lý học nhân cách, Năng khiếu là những tiền đề bẩm sinh, những khuynh hướng đầu tiên tạo điều kiện cho năng lực và tài năng phát sinh. “Năng khiếu trời phú” là tiền đề để hình thành tài năng của trẻ nhưng không đồng nghĩa với việc cứ có năng khiếu sẽ thành thiên tài. Thành công hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Đặc biệt, một trẻ có năng khiếu với hoạt động nào đó không nhất thiết sẽ trở thành tài năng trong lĩnh vực ấy. Nói nôm na, năng khiếu như viên ngọc thô, nếu không có quá trình rèn luyện và mài dũa, viên ngọc cũng không thể sáng đẹp được. Trẻ em cũng vậy, phát hiện sớm năng khiếu giúp cha mẹ tìm cách tác động, bồi dưỡng cho con chứ không phải nghiễm nhiên nghĩ con mình có năng khiếu rồi, không cần rèn giũa cũng thành công.

Những năng khiếu bẩm sinh thường gặp ở trẻ

Theo Tiến sĩ Tâm lý Howard Gardner: Trẻ em có đến 8 loại trí thông minh, và tùy theo đó các bậc phụ huynh cần nắm rõ để có thể định hướng phát triển khả năng của trẻ và giúp trẻ phát huy tốt nhất năng lực ở những lĩnh vực nhất định.

Trí thông minh ngôn ngữ: Nhanh nhạy và chính xác trong việc sử dụng từ ngữ, nhạy cảm và sáng tạo với ý nghĩa của từng câu chữ, có kỹ năng nói và viết tốt, thường có trí tưởng tượng phong phú, khả năng miêu tả, kể chuyện hấp dẫn. Những tố chất này giúp trẻ thành công trong lĩnh vực văn học, ngôn ngữ học, luật sư…

Trí thông minh suy luận, tư duy: Trẻ giỏi làm việc với những con số, có khả năng phân tích, tổng hợp, nhận định vấn đề logic, khoa học, có trí nhớ tốt. Trẻ sẽ dễ thành công trong lĩnh vực khoa học, tin học, thiên văn, …

Trí thông minh không gian, thị giác: Trẻ có cảm giác tốt và chuẩn xác về không gian, bố cục, tọa độ; giỏi vẽ, thích tô màu, xếp hình hoặc chế tạo những vật thể đẹp mắt. Phù hợp các ngành họa sĩ, kiến trúc sư, thủy thủ hay phi công.

Trí thông minh âm nhạc, thính giác: Trẻ nhạy cảm với âm thanh và tiết tấu, phân biệt và ghi nhớ các giai điệu, thường ưa thích bắt chước thể hiện hoặc sáng tạo các tổ hợp âm, thích hợp môi trường âm nhạc như ca sĩ, nhạc sĩ, nhạc công…

 

Trí thông minh vận động: Trẻ khỏe mạnh, năng động và có thể học tập thông qua các chuyển động của cơ thể và thông qua việc chạm vào và cảm giác về sự vật. Trẻ thường có xu hướng thích đóng kịch, khiêu vũ, thể hiện bản thân với những hành động và chuyển động của cơ thể hay sử dụng các chuyển động, cử chỉ, điệu bộ và các biểu hiện cơ thể để học hỏi và giải quyết vấn đề, phù hợp các ngành biểu diễn như diễn viên, vũ công, vận động viên.

Trí thông minh tương tác: Trẻ là người thích giao tiếp xã hội, có thể học tập thông qua hoạt động hướng ngoại. Trẻ thường tinh tế và nhạy cảm trong việc nhìn nhận, đánh giá con người và sự việc, nắm bắt cảm xúc của người khác, có khả năng tổ chức, thuyết phục và gây ảnh hưởng. Những trẻ này có tiềm năng làm nhà giáo, bán hàng, tư vấn, chính trị gia…

Trí thông minh nội tâm: Trẻ có thể học tập thông qua hoạt động hướng nội, thích làm việc độc lập, am hiểu cảm xúc và hành vi, thường suy tư, có khả năng tập trung cao độ, làm việc độc lập tốt, nhìn nhận sự việc ý nghĩa sâu sắc.

Trí thông minh tự nhiên: Trẻ có thể học tập thông qua hoạt động thực tế, thích quan sát, tò mò về các hiện tượng xung quanh, thích thử nghiệm các hoạt động mới mẻ, có khả năng thích ứng tốt với những môi trường khác nhau.

Bồi dưỡng năng khiếu bẩm sinh

Ngay khi nhận biết một trong cách dấu hiệu trên, bạn cần quan sát thêm đến cách thể hiện của trẻ trong những trường hợp cụ thể, từ đó có hướng đi rõ ràng để phát triển đúng tài năng. Điều này cũng giúp loại bỏ những ngộ nhận hoang toàn con cái tài giỏi, bồi dưỡng quá mức dẫn đến mệt mỏi và thất vọng.

Tạo điều kiện để trẻ học tập và rèn luyện năng khiếu bằng cách trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để có phương pháp phù hợp cho trẻ hòa nhập cùng bạn bè nhưng vẫn đảm bảo phát triển đúng hướng gia đình mong muốn. Ngoài ra, bạn cũng nên cho trẻ tham gia các lớp học ngoại khóa sẽ giúp trẻ rèn luyện và trau dồi thêm kỹ năng.

Cha mẹ nên thường xuyên lắng nghe ý kiến của trẻ, dù đúng hay sai cũng khuyến khích trẻ trình bày và thể hiện quan điểm của mình. Từ đó giúp trẻ chủ động theo đuổi sở thích. Điều đặc biệt qua trọng là nếu trẻ có năng khiếu bẩm sinh về lĩnh vực nào thì ưu tiên phát triển về lĩnh vực đó, không ép buộc sở thích.

 

 

 

Tài liệu tham khảo: https://vnexpress.net/doi-song/giup-tre-phat-trien-nang-khieu-bam-sinh-2921666.html