Giỏ hàng

Sách giáo khoa

Cùng học để phát triển năng lực

VAI TRÒ CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC STEM VỚI VIỆC ĐỊNH HƯỚNG TƯƠNG LAI CỦA HỌC SINH

Thực trạng hiện nay là một bộ phận sinh viên ra trường đi làm trái ngành, hoặc không cảm thấy hứng thú với ngành học và công việc của mình. Nguyên nhân do khi còn là học sinh các em chọn ngành không phải vì thấu hiểu mà có định hướng hay yêu thích, mà chọn theo xu thế, theo nguyện vọng của người khác… dẫn đến điều đáng tiếc là không phát huy được hết thế mạnh của mình cũng như gây lãng phí thời gian, công sức và tiền bạc. Hiện nay, STEM đang được biết đến là một trong những xu hướng giáo dục hàng đầu tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước đang phát triển. Các chuyên gia cho biết, việc theo học các môn học STEM có ảnh hưởng tích cực tới khả năng lựa chọn nghề nghiệp tương lai. 

STEM là gì?

STEM là một cách tổ chức chương trình giảng dạy thực tế trong đó có tích hợp: SCIENCE - khoa học, TECHNOLOGY - công nghệ, ENGINEERING - kỹ thuật và MATH - toán học. Có nhiều định nghĩa về STEM như “STEM là cách hiểu về thế giới tự nhiên và con người nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của con người”, hay “STEM là sử dụng những bằng chứng và kỹ thuật toán học để hiểu về thế giới tự nhiên và con người nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cong người”. Thay vì dạy từng môn học riêng biệt và rời rạc, STEM tích hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực, rèn luyện tư duy đa chiều, giúp các em đi đến nguồn gốc vấn đề và thấy tính ứng dụng của các kiến thức tưởng chừng như rất khô khan.

Tầm quan trọng của STEM

Theo một dự báo từ Cục thống kê lao động Hoa Kỳ, lực lượng lao động STEM dự kiến sẽ tăng 23% trong vòng ba năm tới với tỷ lệ các nghề nghiệp STEM sẽ là: 

● Khoa học máy tính - 71%

● Kỹ thuật truyền thống - 16%

● Khoa học vật lý - 7%

● Khoa học đời sống - 4%

● Toán học - 2%

Nhu cầu tuyển dụng các công việc liên quan đến STEM không chỉ tăng ở Hoa Kỳ mà còn ở rất nhiều các nước trên thế giới. Như tại Vương quốc Anh, Học viện Kỹ thuật Hoàng Gia dự báo đến năm 2020 sẽ cần có 100.000 sinh viên chuyên ngành STEM mỗi năm để đáp ứng nhu cầu lao động, hay ở Đức đang thiếu hụt 210.000 công nhân ở lĩnh vực STEM…

STEM - Học tập tích hợp và ứng dụng thực tế

STEM giúp trẻ biết cách áp dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống. STEM giúp trẻ tư duy, giải quyết vấn đề dựa trên cơ sở khoa học chặt chẽ và có tính ứng dụng thực tế cao. Giáo dục định hướng STEM có thể áp dụng với trẻ nhỏ đến học sinh cấp 3 nhưng sẽ khác nhau ở nhiều cấp độ:

● Ở bậc tiểu học: Giáo dục theo định hướng STEM sẽ tập trung vào việc giúp trẻ em làm quen, tạo hứng khởi cho trẻ về các lĩnh vực STEM. Dựa trên các bài toán thực tế có kết nối với lĩnh vực STEM, trẻ sẽ dần khám phá sự kỳ diệu của STEM trong cuộc sống và thấy thêm yêu thích, muốn tìm hiểu các lĩnh vực này.

● Ở bậc trung học cơ sở: Trong giai đoạn này, các khoá học sẽ có chủ đề rõ ràng và thử thách hơn. Trẻ sẽ nhận thức rõ hơn về ứng dụng của các lĩnh vực STEM trong thực tế. Qua đó, trẻ sẽ có định hướng rõ hơn về các cơ hội nghề nghiệp trong tương lai qua những hiểu biết đa dạng về STEM.

● Ở bậc Trung học phổ thông: Trẻ sẽ biết được sự liên hệ giữa các lĩnh vực STEM một cách rõ ràng hơn và hoàn toàn có thể giải quyết được các bài toán STEM thách thức hơn với những kiến thức, kỹ năng đã có. Trẻ sẽ dần hình thành được lộ trình nghề nghiệp cho mình trong tương lai.

Giáo dục định hướng STEM giúp trẻ khám phá nhiều điều hay

● Trẻ sẽ học qua các ngữ cảnh, tình huống cụ thể

Kiến thức đến với trẻ thật tự nhiên, không gò ép theo lý thuyết từ sách vở mà từ những tình huống trẻ cùng nhau thảo luận, giải quyết. Ví dụ: Để giúp các em học phép toán đơn giản, chúng ta có thể cho trẻ ra ngoài, thu thập các vật phẩm tự nhiên, đặt ra các tình huống thực tế và trẻ sẽ thực hành tính toán với những vật phẩm đó. Trẻ sẽ hiểu rõ và nhớ lâu hơn về các khái niệm khi được cung cấp các ngữ cảnh khác nhau cho việc học và khám phá.

● Khơi dậy niềm đam mê của trẻ khi được tiếp cận STEM sớm

Thay vì chăm chú nghe giảng, ghi chép các hướng dẫn chi tiết và ghi nhớ kiến thức một cách máy móc, trẻ có thể vừa chơi vừa học. Xu hướng giáo dục mới cho thấy với trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ khi được học thông qua các hoạt động vui nhộn, hấp dẫn, trẻ sẽ dễ dàng pháp triển được các kỹ năng, đặc biệt là các kỹ năng STEM. Học theo định hướng STEM giúp khơi dậy niềm đam mê khám phá tri thức của trẻ vì đó là những gì thực tế xung quanh trẻ.  Khi được học nhiều dạng kiến thức trong một thể tích hợp, học sinh sẽ chủ động thích thú với việc học tập thay vì thái độ e ngại hoặc tránh né một lĩnh vực nào đó, từ đó sẽ khuyến khích các em có định hướng tốt hơn khi chọn chuyên ngành cho các bậc học cao hơn và sự chắc chắn cho cả sự nghiệp về sau. Trẻ sẽ dần khám phá ra đam mê của bản thân và quan tâm đến nghề nghiệp của mình trong tương lai.

● STEM rất quan trọng trong nghề nghiệp thế kỷ 21

Cơ hội nghề nghiệp trong các lĩnh vực STEM đang phát triển với tốc độ cao hơn bất cứ nghề nghiệp nào khác với thu nhập cao hơn mức thu nhập trung bình. Đó có thể là những công việc rất lạ nhưng cũng là những công việc quen thuộc nhưng được mở rộng ra hơn với STEM và tất cả đều có vai trò rát quan trọng trong việc phát triển kinh tế xã hội.

Bộ SGK “Cùng học để phát triển năng lực” - áp dụng phương pháp giáo dục STEM

“Cùng học và phát triển năng lực” được thiết kế theo định hướng giáo dục STEM khi các môn học đều gắn liền với hoạt động và hướng tới trải nghiệm thực tế của học sinh. Từ đó xây dựng nên những kiến thức nền tảng về môn học giúp hình thành sự yêu thích và định hướng rõ ràng cho trẻ. Khác với bộ sách giáo khoa hiện hành là chỉ tập trung vào lý thuyết, bộ sách giáo khoa mới “Cùng học để phát triển năng lực” có cấu trúc mới, được thiết kế theo mô hình phát triển năng lực thông qua các kiến thức cơ bản, thiết thực, được lồng ghép một cách khéo léo vào các hoạt động học tập và rèn luyện. Thông qua các hoạt động, học sinh được trải nghiệm, chia sẻ hiểu biết, thực hành, rèn luyện, phát triển khả năng tự học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Mỗi bài học đều xuất phát từ tình huống thực tế, thu hút sự quan tâm của học sinh. Từ đó, cung cấp thông tin, chất liệu để học sinh sử dụng trong các hoạt động, thao tác cụ thể, tạo ra sản phẩm học tập.

Ngoài ra, bộ sách giáo khoa “Cùng học để phát triển năng lực” được thiết kế với hệ thống câu hỏi, câu lệnh để học sinh thực hiện, từ đó hình thành các kỹ năng nghiên cứu, tập hợp tư liệu, quan sát, so sánh, phân tích tư liệu, đánh giá, suy đoán, đưa ra kết luận, giúp học sinh phát triển khả năng tự học, các kỹ năng thuyết trình, phản biện, làm việc nhóm. Học sinh không tiếp thu kiến thức một cách thụ động mà được học cách giải quyết các vấn đề trong học tập và đời sống nhờ vận dụng những kiến thức đã học một cách hiệu quả và sáng tạo.

Tài liệu tham khảo: https://csc.edu.vn/lap-trinh-va-csdl/tin-tuc/kien-thuc-lap-trinh/Giao-duc-STEM-huong-den-the-gioi-cong-nghe-40---Tre-se-duoc-gi-khi-tham-gia-cac-khoa-hoc-theo-dinh-huong-STEM-4067