Giỏ hàng

Sách giáo khoa

Cùng học để phát triển năng lực

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH

Hiện nay nền kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, hội nhập kinh tế ngày càng mở rộng, đòi hỏi giáo dục Việt Nam phải không ngừng cải tiến, đổi mới phù hợp với thế giới và các quốc gia trong khu vực. Mặt khác, trong bối cảnh đó, nền giáo dục còn có những bất cập về chất lượng giáo dục, phương pháp dạy học ở nhiều nơi còn thiếu đổi mới đã gây nên tình trạng thụ động trong học tập của học sinh và hiệu quả dạy học chưa cao. Học sinh ít được động viên khích lệ để hứng thú, tự giác học tập, gây nên tình trạng chán học, bỏ học ở một số bộ phận học lực yếu kém. Cùng với nhiều nguyên nhân, tình trạng này trở nên khó khắc phục. Nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong tình hình hiện nay, tôi xin gửi đến bạn đọc một số nét định hướng đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực sáng tạo của người dạy và người học.
 

Phương pháp vấn đáp

Với mục đích tạo ra sự chủ động cho học sinh, đồng thời qua việc vấn đáp trao đổi còn giúp cho mối quan hệ thầy - trò ngày càng gắn kết và gần gũi nhau hơn.

Vấn đáp tức là sự trao đổi qua lại giữa thầy và trò, thầy giáo đặt ra câu hỏi trực tiếp rồi sau đó học sinh trả lời, đây là vấn đáp trực tiếp thường sử dụng khi đang dạy học bài mới ở trên lớp. Ngoài ra còn có vấn đáp tái hiện tức là giáo viên đưa ra câu hỏi của bài học hôm trước rồi học sinh trả lời, hình thức vấn đáp này áp dụng cho kiểm tra bài cũ. Hình thức vấn đáp tiếp theo là giải thích minh họa người thầy đóng vai trò chính đưa ra nhiều ví dụ minh họa để học sinh hiểu.

Nhìn chung trong phương pháp này cần được phát huy rộng rãi cả thầy và trò đều đóng vai trò chủ đạo, kích thích rất tốt khả năng tư duy sáng tạo cho các em học sinh.

 

Đặt và giải quyết vấn đề

Phương pháp này có ý nghĩa rất là lớn bởi lẽ ngoài việc có tác dụng thúc đẩy học sinh tư duy sáng tạo và chủ động trên lớp nó còn có ứng dụng thực tiễn vào cuộc sống hàng ngày trong việc nhìn nhận và giải quyết các tình huống cụ thể.

Với phương pháp này, giáo viên sẽ đặt ra một tình huống sau đó các em học sinh sẽ suy nghĩ và tìm cách giải quyết, điểm nổi bật của phương pháp này là các em có thể đưa ra các ý kiến trái chiều nhau về tình huống đó với những cách nhìn nhận riêng, điều này kích thích rất tốt khả năng xử lý của các em. Sau đó giáo viên sẽ tổng hợp lại và đưa ra cách xử lý phù hợp đồng thời sửa chữa những ưu nhược điểm cho các học sinh phân tích cho các em thấy những điểm các em đã đạt được cần phát huy tốt hơn nữa trong các tình huống lần sau, khuyến khích những bạn có câu trả lời thông minh bằng việc cho điểm để khích lệ, còn những hạn chế thì hướng dẫn các em rút kinh nghiệm.


 

Có thể phân biệt bốn mức đặt và giải quyết vấn đề:

  • Mức 1: Thầy giáo đặt ra sự việc, nếu cách giải quyết. Học sinh thực hiện các giải quyết sự việc theo hướng dẫn của thầy giáo. Thầy giáo đánh giá cuối cùng về cách giải quyết của học sinh.
  • Mức 2: Thầy giáo nêu sự việc, gợi ý để học sinh tìm ra cách giải quyết sự việc. Học sinh thực hiện cách giải quyết sự việc với sự giúp đỡ của thầy giáo nếu cần. Thầy giáo và học sinh cùng đánh giá sự việc.
  • Mức 3: Thầy giáo thông báo thông tin về cách tạo tình huống của sự việc. Học sinh tự phát hiện và xác định sự việc nảy sinh, tự đề xuất các giả thuyết và giải pháp. Học sinh thực hành cách giải quyết vấn đề. Giáo viên và học sinh cùng đánh giá.
  • Mức 4: Học sinh tự lực phát hiện vấn đề phát sinh trong hoàn cảnh của mình hoặc cộng đồng, lựa chọn vấn đề giải quyết. Học sinh tự đưa giả thuyết vấn đề, tự đánh giá chất lượng, hiệu quả, có ý kiến bổ sung của giáo viên khi kết thúc

 

Phương pháp hoạt động nhóm

Lớp học được chia thành từng nhóm nhỏ từ 4 đến 6 người. Tuỳ mục đích , yêu cầu của vấn đề học hỏi , các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hoặc có chủ đích, được duy trì ổn định hoặc thay đổi trong từng phần của tiết học , được giao cùng một nhiệm vụ hay những nhiệm vụ khác nhau.

Nhóm tự bầu nhóm trưởng nếu thấy cần. Trong nhóm có xác xuất phân việc mỗi người một phần việc. Trong nhóm nhỏ, mỗi thành viên đều phải làm việc hăng hái, không thể ỷ lại vào một đôi người hiểu biết và năng động hơn. Các thành viên trong nhóm giúp đỡ nhau tìm hiểu vấn đề nêu ra trong không khí thi đua với các nhóm khác. Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả học tập chung của cả lớp.

Phương pháp hoạt động nhóm giúp các thành viên trong nhóm san sẻ các băn khoăn , kinh nghiệm của bản thân , cùng nhau xây dựng nhận thức mới. Bằng cách nói ra những điều đang nghĩ , mỗi người hiểu rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề nêu ra , thấy mình cần học hỏi thêm những gì. Bài học trở thành  quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không phải là sự tiếp thu bị động từ giáo viên.

 

Phương pháp đóng vai

Thực chất của phương pháp này là giáo viên đưa ra tình huống rồi cho các em học sinh nhập vào từng vai cụ thể trong tình huống đó để thực hiện đầy đủ nội dung cần hướng đến cũng như ý đồ của giáo viên. Phương pháp này tạo ra được sự háo hức cho các em đôi khi đó là tiếng người thoải mái sau thời gian học căng thẳng đồng thời giúp các em có được sự tự tin nhất định khi đứng trước đám đông,phát huy óc sáng tạo của các em tốt hơn. Khuyến khích các em cố gắng theo những chuẩn mực của xã hội.

Trên đây là một số phương pháp trong dạy học nhằm nâng cao vai trò chủ động của học sinh, đồng thời khích lệ các em chủ động tích cực, sáng tạo trong quá trình học tập của mình. Để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo trong học tập của học sinh đòi hỏi người giáo viên rất nhiều điều, phải có tay nghề vững vàng, phải biết yêu nghề, mến trẻ.

 

Nguồn tham khảo: 

http://giasuttv.net/phuong-phap-day-hoc-tich-cuc-ban-day-du/

https://toplist.vn/top-list/phuong-phap-day-hoc-phat-huy-tinh-tich-cuc-cua-hoc-sinh-4157.htm

https://toplist.vn/top-list/phuong-phap-day-hoc-phat-huy-tinh-tich-cuc-cua-hoc-sinh-4157.htm